เป้าหมายปีใหม่ซ้ำๆ ทำไมถึงพังได้ทุกปี?

 

“เราทุกคนเปลี่ยนไปทุกปี ผมไม่คิดว่าเราคือคนเดิมตลอดชีวิต” พ่อมดฮอลลีวูด Steven Spielberg เคยบอกไว้แบบนั้นเหมือนทุกครั้ง เป็นกันทุกปี เมื่อปลายปีมาถึง ปีใหม่กำลังเข้ามา นี่จึงเป็นช่วงเวลาที่ใครหลายคนเลือกใช้ทบทวน และตั้งเป้าหมายใหม่ๆ ให้แก่ชีวิต

 

น้ำหนักที่เคยคิดจะลด ลดไปแล้วกี่กิโลฯกันนะ? บุหรี่ที่ปีก่อนย้ำนักย้ำหนาว่า เป็นมวนสุดท้าย ปีนี้พูดคำว่า มวนสุดท้ายไปแล้วกี่ครั้ง? เงินเก็บล่ะมีหรือยัง? นี่ๆ รู้ไหมว่า ก่อนอายุสามสิบเดี๋ยวนี้มีเงินไม่ถึงล้านเธออาจกลายเป็นลูซเซอร์ได้เชียวนะ แล้วเรื่องรักล่ะเป็นไง มีคนเข้ามาดูใจหรือยังจ๊ะ? งานที่บอกว่าจะเพลาๆ หันไปดูแลสุขภาพ ครอบครัว ให้เวลากับตัวเอง เอาความเครียดโยนทิ้งไปเสียบ้างไปถึงไหน? เห้ย! บิตคอยต์คืออะไร ปีเก่ากำลังหมดไป ยังตามไม่ทันเลย…

 

หลายคนก้มหน้า ส่ายหัว บอกว่า เป้าหมายเหล่านั้นล้มเหลวไม่เป็นท่าไปตั้งแต่ต้นปี ในเมื่อจากการศึกษาของ University of Scrantoพบว่า 8% เท่านั้นที่มักบรรลุผลสมหวังตามเป้าหวัง ส่วนอีก 92% คือคนที่จะพูดคำว่า ‘ปีหน้าฟ้าใหม่ค่อยว่ากัน’ ราวกับสโมสรฟุตบอลยักษ์หลับสักสโมสรที่บอกว่าจะมาทวงบัลลังก์คืนกันทุกปี ( :p ) เรื่องน่าตกใจคือ สูงถึง 80% เชียวล่ะ ที่ตกม้าตายไปตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์

 

ว่ากันอย่างจริงๆ จังๆ เคยสงสัยไหมว่า ทำไมส่วนใหญ่ เป้าหมายปีใหม่ถึงเก่าไว และไปไม่ถึงจุดหมายเสียที เราเป็นผู้พ่ายแพ้ตลอดกาลจริงหรือเปล่า? เราสามารถโบ้ยสังคมรอบข้างว่ามีผลทำให้เราล้มเหลวบ้างได้ไหม? วิทยาศาสตร์ หรือจิตวิทยามีคำตอบให้หรือไม่?

 

มาลองเรียนรู้ปัจจัยของการล้มเหลว ตั้งเป้าให้ตัวเองอีกสักที นำข้อมูลเหล่านี้ไปปรับใช้อีกสักตั้ง บางที ปีใหม่ปีนี้อาจไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป

 

1

1.เป้าหมายของคุณเป็นแฟนตาซีชวนฝันเกินไป

 

แม้จะน้อย แต่แน่นอนว่า มีบางคนที่ประสบผลสำเร็จกับการตั้งเป้าหมายในช่วงนี้ของปี เพราะว่ากันว่ามันคือตัวแทนของสิ่งใหม่ แต่เป้าหมายปีใหม่นั้นก็มีชื่อเสียงไม่ดีนักในเรื่องการไล่คว้ามันมาให้ได้

 

ทำไมน่ะหรือ? Rachel Weinstein นักจิตวิทยาหนึ่งในผู้อำนวยการของPortland, Maine-based Adulting School ซึ่งสอนเกี่ยวกับทักษะด้านบุคคลและการเงิน บอกว่า ส่วนหนึ่งของปัญหาคือการเลือกเป้าหมายที่ไม่ยืนอยู่บนพื้นฐานของความจริง โดยหวังว่า เราจะเปลี่ยนไปเป็น ‘คนละคนอย่างสิ้นเชิง’ ซึ่งความจริงคือ “ความเปลี่ยนแปลงเริ่มต้นจากก้าวเล็กๆ” ต่างหาก ก็เหมือนกับที่ Neil Armstrong บุรุษผู้เหยียบพื้นดวงจันทร์คนแรกกล่าวไว้ครั้งเขาขึ้นไปบนนั้นนั่นล่ะว่า “นี่เป็นก้าวเล็กๆ ของมนุษย์คนหนึ่ง แต่เป็นก้าวกระโดดที่ยิ่งใหญ่ของมนุษยชาติ”

 

คำว่า ‘ล้มเหลว’ กับ ‘เลิกล้ม’ ใกล้เคียงกันนิดเดียว การตั้งเป้าหมายที่ต้องใช้เวลานานเกินไป จะยิ่งเพิ่มโอกาสให้คุณมองไม่เห็นจุดหมาย และมีแนวโน้มจะเลิกล้มได้ง่ายไปเสียก่อน ดังนั้นการตั้งเป้าหมายระยะสั้น โฟกัสที่เป้าหมายใดเป้าหมายหนึ่งแค่อย่างเดียว ไม่ละโมบโลภมากจนเกินควร โดยไม่เลิกล้มไปเสียก่อนจึงเป็นปัจจัยสำคัญ เพราะหากยังไม่เลิกล้ม เปอร์เซ็นต์ของการประสบผลสำเร็จก็ยังเปิดกว้างอยู่เสมอ

 

2

2.สมองของคุณนั่นล่ะตัวปัญหา

 

เอาล่ะ โทษใครไม่ได้ ลองมาโทษสมองตัวเองกันดีกว่า เพราะในสมองของเรา มีส่วนหนึ่งเรียกว่า Prefrontal Cortex (สมองกลีบหน้าผากส่วนหน้า) ซึ่งจริงๆ แล้วหน้าที่ของมันก็ดูดีทีเดียว นั่นคือ มันจะสั่งการให้เรามีความตั้งใจแน่วแน่ในการทำตามเป้าหมาย ตอบสนองต่อการจดจ่อ เก็บความจำระยะสั้น และแก้ปัญหาเชิงนามธรรม แต่ปัญหาของมันคือ มันช่างขี้ลืมเสียเหลือเกิน โดยสมองส่วนนี้จะเก็บข้อมูลได้เพียงระยะหนึ่งเท่านั้น หากเราไม่ทำเป้าหมายอย่างต่อเนื่อง ไม่สะกดจิตอยู่ตลอดว่า จงอย่าลืม อย่าลืม อย่าลืม สุดท้ายความทรงจำเกี่ยวกับเป้าหมายที่เคยตั้งไว้ก็จะสูญสลายไปตามเวลา เพราะสิ่งที่เรามุ่งหวังจะไม่ถูกส่งไปยังสมองส่วนที่จะเก็บความทรงจำระยะยาวนั่นเอง

 

สิ่งที่ควรทำอย่างยิ่ง คือกระบวนการ ซึ่งนักวิทยาศาสตร์ด้านสมองอย่าง Antonio DamasioและนักจิตบำบัดJoseph LeDoux เรียกว่าการ rewire หรือ จัดการตัดต่อระบบไฟฟ้าของสมองเสียใหม่ พวกเขาค้นพบผ่านการสแกนสมองว่า พฤติกรรมอันเคยชินถูกสร้างขึ้นจากการคิดอย่างเป็นแบบแผน ที่ก่อให้เกิดทางเดินของระบบประสาทและความทรงจำ ซึ่งเปลี่ยนมาเป็น ค่าพื้นฐาน (default basis) ของพฤติกรรมของเราเอง ดังนั้น เมื่อคุณเผชิญหน้ากับการตัดสินใจอะไรก็ตาม จงลองเปลี่ยนค่าดีฟอลต์เหล่านั้นเสีย เลือกหนทางใหม่ๆ ในการแก้ปัญหาให้ตัวเอง เพื่อสร้างทางเดินใหม่ให้แก่ระบบประสาท ซึ่งจะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงความคิดในที่สุด

 

3

3.เป้าหมายของคุณยังไม่ถูกกำหนดรายละเอียดไว้อย่างชัดเจน

 

อยากหุ่นดี อยากมีแฟน อยากไปท่องเที่ยวให้มากขึ้น แต่เมื่อถูกถาม ตอบกันได้หรือยังว่า อยากลดน้ำหนักสักกี่กิโลกรัม อยากมีแฟนเป็นคนแบบไหน อยากไปท่องเที่ยวประเทศใด หากยังไม่ คุณอาจกำลังเข้าใกล้สิ่งที่นักจิตวิทยา Peter Herman และเพื่อนร่วมงานของเขาเรียกว่า ‘false hope syndrome’ ซึ่งอาจมาจากเป้าหมายที่เราตั้งไว้ ไม่สอดคล้องกับมุมมองภายในของตัวเอง นั่นคือ เห็นคนรอบข้างมีแฟน ก็อยากมีบ้าง เห็นคนผอมๆ อยู่รอบตัว ก็นึกอยากลดน้ำหนัก ทั้งที่เรายังมีความสุขกับการกิน นี่คือสิ่งที่สังคมกำลังบีบให้เราฝัน และตั้งเป้าหมายกับมันอย่างอ้อมๆ และมันอาจส่งผลถึงขัั้นไปทำลายความนับถือในตัวเราเองได้เลยทีเดียว

ดังนั้นสิ่งแรกคือ ‘คุณต้องเชื่อ’ ในเป้าหมายของตัวเองเสียก่อน แล้วค่อยลงลึกไปยังรายละเอียด

โดยบทความชื่อ Why New Year’s Resolutions Fail ของ Ray Williams จากเว็บไซต์ psychologytoday.com ได้เสนอคีย์สำคัญของการกำหนดเป้าหมายให้ชัดเจนผ่านตัวย่อในแบบที่ไลฟ์โค้ชสมัยนี้ชอบทำกันอย่าง S.M.A.R.T. นั่นคือ 1.specific—กำหนดเป้าหมายที่เฉพาะเจาะจงเอาไว้ 2.measurable กะปริมาณของเป้าหมายให้ได้  3. achievable เป้าหมายต้องเป็นเป้าหมายที่สามารถทำได้สำเร็จ 4. realistic—ยืนอยู่บนพื้นฐานความจริง 5. time-bound ขีดเส้นเดดไลน์ของมันไว้ให้เสร็จสรรพ และที่สำคัญคุณต้องสร้างขั้นตอนสู่ความสำเร็จของตัวเองทีละสเต็ป และวิธีการที่คุณจะประเมินผลกระบวนการสู่เป้าหมายของตัวเองด้วย

 

 

4

4.มาตีโพยตีพายโทษสภาพแวดล้อมกันดีกว่า

 

ก็พยายามแล้ว แต่ปัจจัยรอบข้างไม่เอื้อจริงๆ ไหนจะงาน ความสัมพันธ์ ไหนจะที่อยู่อาศัยย่านชานเมืองไม่ติดรถไฟฟ้า ไหนจะสภาพการจราจรเข้าขั้นตกนรกหมกไหม้ ไหนจะการเป็นคนขี้เซาของตัวเองที่ทำให้ไม่อยากลุกขึ้นมาออกกำลังกายในเช้าอากาศสดใส

 

เหล่านี้อาจถูกมองว่าเป็นข้ออ้าง แต่ใครๆ ก็รู้ว่า สภาพแวดล้อมส่งผลต่อความสำเร็จของเราจริงๆ—เราในวันนี้เป็นผลผลิตของสภาพแวดล้อมที่เราอยู่ในแต่ละวัน ตามที่วิจัยเรื่องหนึ่งได้ศึกษาผลกระทบของสิ่งแวดล้อมต่อสติปัญญา และพบว่านี่คือหนึ่งในปัจจัยสำคัญ ภาพชัดเจนที่สุดก็น่าจะเป็นการทำความเข้าใจความแตกต่างของผลคะแนนในการทดสอบ IQ ซึ่งคาดว่าสิ่งแวดล้อมส่งผลให้เกิดความแปรปรวนในสติปัญของเด็กประมาณร้อยละ 20-40 และประมาณ 80% ในวัยผู้ใหญ่ ดังนั้นยิ่งไม่ต้องพูดถึงการจะเดินไปให้ถึงเป้าหมายท่ามกลางปัจจัยแวดล้อมป่วยๆ

 

แต่ก็อย่าเพิ่งยอมแพ้ เพราะจริงๆ แล้ว เราอาจจะเปลี่ยนมันได้ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ถ้าเปลี่ยนที่ที่เราอยู่ไม่ได้ ก็จงเริ่มจากตัวเองก่อน เช่น หากต้องการตื่นเช้า แต่พบว่าตัวเองเผลอกด snooze ทุกที ก็เอาโทรศัพท์ หรือนาฬิกาปลุกไปวางไว้ที่อื่นที่ต้องทำให้เราลุกขึ้นเดินซะ หรือหากพบว่าการเข้ายิมเป็นเรื่องยาก ลองเข้านอนโดยสวมชุดออกกำลังกายให้พร้อมไว้เสียเลย เพื่อที่เมื่อตื่นเช้ามา จะได้กระโจนไปล่างหน้า และพุ่งไปออกกำลังกายทันทีทันใด ที่สำคัญ หาบัดดี้ไว้ใจได้สักคน ผู้จะคอยเตือนถึงเป้าหมาย และกระตุ้นเราอยู่ตลอดเวลา

 

5

5.หากฝันใหญ่ สิ่งสำคัญคือไม่ใช่สำเร็จ ‘เมื่อไหร่’ แต่คือ ‘สำเร็จอย่างไร’

 

ยอดมนุษย์เท่านั้นที่ลงแข่งในการวิ่งมาราธอน โดยสตาร์ทตั้งแต่ร้อยเมตรแรกด้วยความเร็วสูงสุด และยังหวังจะรักษาระดับความเร็วนั้นตลอดการแข่งขันโดยไม่เป็นลมล้มพับไปเสียก่อน

 

มีความมุ่งมั่นนั้นดีแน่ แต่อย่าให้มีเพียงความพยายาม แต่ก็ยังอ่อนหัดจะดีกว่า

 

ดร.Stephen Graef นักจิตวิทยาด้านกีฬาจากOhio State University Wexner Medical Center บอกว่า “เราอาจพยายามเพื่อหวดลูกไปให้ถึงดวงจันทร์อย่างรวดเร็ว ไม่ว่ามันเวิร์กหรือไม่ เราแค่ต้องการไปให้ถึงดวงจันทร์ แล้วเราก็ยังต้องการไปให้ถึงดาวอังคาร ดาวเนปจูน และดาวเสาร์ด้วย ซึ่งถ้าเราพยายามทำทั้งหมดนี้ เราอาจไม่มีทรัพยากรทางจิตใจและร่างกายมากพอเพื่อบรรลุเป้าหมาย”

 

ซึ่งสุดท้าย ยังไม่ทันไปถึงดวงจันทร์ เราคงได้ลอยคว้างอยู่กลางหมู่ดาวแน่ๆ

 

ชีวิตไม่ใช่การแข่งขันที่ใครถึงก่อนแล้วจะได้ครองเหรียญทอง เหรียญเงินขนาดนั้น เป้าหมายปีใหม่คือการแข่งขันกับตัวเอง การเป็นลมไปเสียก่อน โดยไม่ไปถึงเส้นชัยเท่ากับคุณกำลังแพ้ภัยตัวเอง แต่การไปถึงจุดหมาย ไม่ว่าจะถึงเร็วหรือช้า อย่างไรก็ยังนับได้ว่าคุณหอบสังขารไปจนถึงอยู่ดี

 

‘วินัย’ คือสิ่งสำคัญที่สุดในการจะก้าวไปสู่ความสำเร็จในที่นี้ การควบคุมลมหายใจ จัดระเบียบร่างกาย โดยไม่รีบร้อนจนเกินไปคือคีย์สำคัญ และจงอย่างละทิ้งความจริงใจ ไม่ต้องกระโดดโลดโพนว่าเราจะไปถึงเป้าหมายเมื่อไหร่ แต่จงถามตัวเองเสมอว่า เราจะไปถึงมันอย่างไร เดินไปเรื่อยๆ แต่อย่างหยุดยั้ง ช้าๆ ทว่ามั่นคง

 

 

 

อ้างอิงจาก :

http://www.bbc.com/capital/story/20161220-why-your-new-years-resolutions-often-fail

https://www.businessinsider.in/80-of-New-Years-resolutions-fail-by-February-heres-how-to-keep-yours/articleshow/56323234.cms

https://www.cbsnews.com/news/why-new-years-resolutions-fail-and-how-to-make-them-stick/

https://www.forbes.com/sites/adp/2017/12/12/career-development-programs-investing-in-employee-engagement-and-retention/#562f69885e64

http://www.lifehack.org/articles/lifestyle/10-reasons-why-new-years-resolutions-fail.html

https://www.psychologytoday.com/blog/understand-other-people/201512/5-reasons-why-new-year-s-resolutions-fail

https://www.psychologytoday.com/blog/wired-success/201012/why-new-years-resolutions-fail